OTWARTY PROJEKT BADAWCZY

I. Temat projektu:

BILATERALNOŚĆ UMYSŁU I JEJ SKUTKI TEORIOPOZNAWCZE

II. Uzasadnienie wyboru tematu:

Na przełomie XX/XXI wieku takie nauki jak neurobiologia, neurologia, neurochirurgia, neurofizjologia, neuroanatomia, biochemia, chemia molekularna, chemia komórki, neuropsychologia, informują o zasadniczej dywersyfikacji funkcjonalnej półkul mózgu ludzkiego. W najnowszej prasie naukowej pojawiają się wyniki badań w znacznej mierze modyfikujące przestarzały już monolateralny model mózgu. Zaczynają rozkwitać koncepcje oparte na bilateralizacji funkcji umysłowych. Takie wyniki badań przedstawili np. ostatnio Arthur W. Toga, Mazziotta i Paul M. Thompson (A. Toga, P. Thompson, Mapping Brain Assymetry, w: "Nature Reviews Neuroscience", 2003). W związku z powyzszym motywem wyjściowym podjęcia tej problematyki jest wprowadzenie na grunt filozoficzny ustaleń nauk szczegółowych ale z uwzględnieniem europejskiej tradycji uprawiania filozofii.

Głównym jednak kierunkiem badań jest tu współczesna analiza tradycyjnych metod i paradygmatów postępowania badawczego stosowanych od wieków w filozofii. Okazuje się, że filozofia intuicyjnie podejmowała zagadnienie bilateralności umysłu już ponad 300 lat p.n.e. Arystoteles wyróżniał już wtedy intelekt patetyczny - doznający naturę i intelekt pojetyczny - tworzący kulturę. Jego idee były rozwijane w złotym okresie filozofii średniowiecznej, aby przetrwać do okresu odrodzenia. Zostały one następnie zaniechane w nowożytnej filozofii kartezjańsko - kantowskiej na rzecz idei umysłu monolateralnego. Okazała się ona jednak całkowicie fałszywa. Taka problematyka nie może pozostać poza zasięgiem współczesnej filozofii i metodologii pracy umysłowej.

Motywem wyjściowym podjęcia tej problematyki było poznanie skutków teoriopoznawczych w filozofii jakie przynosi współczesna wiedza na temat pracy umysłu człowieka.

Motywem docelowym podjęcia tej problematyki stało się zatem sformułowanie nowej bilateralnej teorii poznania ludzkiego przezwyciężającej nowożytną jednostronność w traktowaniu poznania intelektualnego w filozofii.

III. Cel projektu badawczego

Głównym celem badań będzie tu opracowanie podstaw metodologicznych dla bilateralnie rozumianej teorii poznania w nawiązaniu z jednej strony do europejskiej tradycji filozoficznej, a z drugiej do najnowszych osiągnięć neurofizjologii i neuroanatomii.

IV. Problemy badawcze

Główny problem badawczy

Przedmiotem badań będzie bilateralność i dywersyfikacja funkcjonowania umysłu człowieka w aspekcie stosowanych metod przetwarzania dopływających do niego informacji na gruncie filozofii.

Problemy szczegółowe

Rozwiązując problem badawczy i dążąc do osiągnięcia zakładanego celu badań przewiduje się szczegółowy zakres problematyki badawczej, który ułatwi weryfikację hipotezy wstępnej i wyjaśni powstałe wątpliwości. Do problematyki tej zaliczyć trzeba następujące zagadnienia:

  1. Sprecyzowanie paradygmatów badawczych i metod stosowanych w filozofii.
  2. Sformułowanie bilateralnej koncepcji umysłu jako podstawy budowy bilateralnej teorii poznania.
  3. Sformułowanie podstaw bilateralnej teorii poznania w filozofii.

V. Hipoteza robocza (wstępna)

W obecnym czasie występuje dotkliwy brak jednoznacznych ustaleń metodologicznych wynikających z bilateralnego sposobu pracy umysłu człowieka. Mózg ludzki zarządzany przez umysł jako władzę poznawczo - decyzyjną charakteryzuje się zdywersyfikowaną budową neuroanatomiczną i funkcjonalną. Przyjmuje się obecnie istnienie w mózgu dwóch typów neuronów specyficznych dla każdej z dwóch półkul mózgowych. W lewej półkuli mózgu dominują neurony krótkoaksonowe, a w prawej półkuli mózgu neurony długoaksonowe. Wyznacza to z jednej strony analityczny, abstrakcyjny, teoretyczny i dedukcyjny charakter intelektu lewej półkuli mózgu, a z drugiej strony syntetyczny, konkretny, praktyczny, empiryczny i indukcyjny charakter intelektu prawej półkuli mózgu. Dywersyfikacja metodologiczna pracy umysłu powoduje również dywersyfikację teoriopoznawczą. Dywersyfikacja terminologiczna gnoseologii i epistemologii wyznacza rzeczywistą neuronową dywersyfikację umysłu wyznaczoną przez generowanie poznania i wytwarzanie wiedzy. W ten sposób powstają dwa zestawy bilateralnie odmiennych paradygmatów w filozofii: patetyczny i pojetyczny, oraz dialektyczny i metafizyczny.

Powyższy rysunek przedstawia dwa typy neuronów:
długoaksonowy (a) i krótkoaksonowy (b)
Źródło: Adam Bochenek, Michał Reicher "Anatomia człowieka" t.IV s.5 PZWL Warszawa 2000

VI. Procedura badawcza

Dla osiągnięcia celu badań planuje się zastosować w pierwszej części projektu głownie metodę abstrakcji i stopniowej konkretyzacji, a w drugiej i trzeciej części metodę analizy i syntezy. Cztery wymienione tu metody badawcze są jednocześnie przedmiotem badań tego projektu, a więc realizacja projektu może przyczynić się do weryfikacji założonych hipotez.

VII. Teren badań

Terenem badań jest dla pierwszej fazy procesu badawczego stanowi obszar funkcjonowania ludzkiego umysłu, jego anatomiczne uwarunkowania i wynikające z nich metody pracy.

W drugiej fazie procesu badawczego teren badań zostanie rozszerzony na obszar sposobu przetwarzania przez umysł dopływających do niego informacji ze świata zewnętrznego.

VIII. Wstępny układ zagadnień projektu

0.1. Paradygmaty klasyczne w filozofii

0.11. Patetyczny

0.12. Teoretyczny

0.13. Pojetyczny

0.14. Praktyczny

1.0. Wrowadzenie do bilateralnej teorii umysłu

1.1. Model bilateralny

1.2. Model zdywersyfikowany

1.3. Model strukturalny

1.4. Model lingwistyczny

1.5. Model limbiczny

1.6. Model woluntarystyczny

1.7. Model autonomiczny

1.8. Aproksymacja

2. Bilateralna metodologia umysłu

2.1. Analiza i synteza

2.2. Abstrakcja i konkretyzacja

2.3. Indukcja i empiria

2.4. Teoria patetyczna i pojetyczna

2.5. Patetyka i patos

2.6. Praktyka i spotkanie

2.7. Dialektyka i metafizyka

3. Bilateralna teoria poznania

3.1. Gnozeologia i epistemologia

3.2. Formuła optymizmu poznawczego

3.3. Bilateralne zasady gnoseologiczne

3.31. Zasada otwarcia

3.32. Zasada istoty rzeczy

3.33. Zasada istnienia rzeczy

3.34. Zasada praktyki

3.35. Zasada indukcji empirycznej

KONTAKT
ratchem@chem.pl